Super Mario Bros. 3: al meer dan dertig jaar een meesterwerk

Gisteren was het precies dertig jaar geleden dat Super Mario Bros. 3 in Europa verscheen. Daar voel ik mij toch wat oud bij, aangezien het nog steeds een van mijn favoriete videogames aller tijden is. Rond Super Mario Bros. 3 hing destijds een speciale sfeer, want het was voor lange tijd dé game die je moest spelen. Heb hem vast vaker doorlopen dan alle andere spellen en nog steeds speel ik deze game regelmatig. Daarom een eerbetoon aan Super Mario Bros. 3!

In Nederland, of eigenlijk Europa, verscheen Super Mario Bros. 3 een heel stuk later dan in Japan en Amerika. Lokalisatie liet vroeger vaak langer op zich wachten. Waar het spel in Japan verscheen in 1988, kregen we hem hier pas in 1991. Waarschijnlijk kwam dit doordat wij in het westen in 1988/1989 nog maar net het tweede Mario-avontuur voor onze kiezen kregen. Dit had op zijn beurt weer met het feit te maken dat de Japanse Super Mario Bros. 2 (hier later bekend als The Lost Levels) uit 1986 erg veel leek op Super Mario Bros. en te moeilijk werd bevonden voor de westerse markt.

Onze eigen Super Mario Bros. 2 kwam dus in 1988 uit, maar twee grote Mario-titels in één jaar? Vanuit marketingperspectief was dat een slechte keuze geweest. Eind jaren ‘80 was Mario al razend populair. Super Mario Bros. 2 verdiende ook zijn tijd in de schijnwerpers. Het derde deel kwam dus ook later. In Amerika werd het 1990 en in Europa zelfs 23 augustus 1991. Het werd een najaarstitel in Nederland, die hier omstreeks november 1991 verscheen. Beter laat dan nooit, maar gelukkig had Nintendo met Super Mario Bros. 3 opnieuw een wereldwijde hit te pakken!

De aanloop om te vliegen

De eerste keer dat ik iets hoorde over Super Mario Bros. 3, was waarschijnlijk in het reclameblaadje Fun Kids Magazine, eind 1991 uitgegeven door Bandai. Het speelde erg in op wat destijds populair was, zoals Ninja Turtles én natuurlijk Nintendo. Er stond een overzicht in van de beschikbare NES- en Game Boy-spellen, met een kleine maar opvallende aankondiging op één van de pagina’s: “NIEUW: Super Mario Bros 3”! Middenin de Mario-gekte was dat natuurlijk waanzinnig nieuws! Intussen was ik zo’n beetje verslaafd aan de NES, met onder andere Super Mario Bros. 1 en 2. Ik ontving intussen het Club Nintendo Magazine. Op TV kwam de Super Mario Bros. Super Show. Ik kon nog niet bevatten wat voor spel het derde deel was, maar dit kon wel eens een hele grote toptitel zijn!

Toch kwam Super Mario Bros. 3 op een vrij rustige manier mijn leven in. Onze overburen hadden een grotere NES-verzameling dan wij thuis en we leenden vaak spellen van elkaar. Onverwacht zat Super Mario Bros. 3 er op een dag ineens tussen! Niet meteen, maar op den duur mochten wij die eens lenen en ging er een wereld voor mij open! Het werd per direct een favoriet!

Nieuwe wereld

Met Super Mario Bros. 3 ging de gameplay terug naar de basis, al was dit in Japan nooit anders geweest. Zelf zie ik ‘onze’ Super Mario Bros. 2 als een welkome afwisseling, maar met deel drie was het weer de vertrouwde speelwijze uit deel één. Er was echter veel aan toegevoegd om dit spel grootser, mooier en beter te maken dan ooit. Veel vaste elementen uit de Mario-serie werden in Super Mario Bros. 3 geïntroduceerd. Dat merkte je meteen nadat het spel begon: op een wereldkaart liep je van level naar level. Het leukste? Je had geen idee wat je tegen ging komen en de enige manier om dat te ontdekken was de werelden uitspelen. Nintendo had het spel volgepropt met creatieve ideeën, vernieuwingen en verrassingen.

Mario’s wereld werd hier verder gedefinieerd. In Super Mario Bros. 2 waren de werelden al gethematiseerd, kon je teruglopen en was ook een verticaal level-verloop mogelijk. De basis waardoor Mario in deel drie kon vliegen! Met een flinke aanloop was Mario nu ook in staat de lucht te verkennen, al was de keuze voor een wasbeer destijds nogal… onverwacht? Japanse cultuur, al wisten we dat toen nog niet. Het vliegen gaf Mario veel meer vrijheid en voegde daarmee een erg vernieuwend spelelement toe. Naast de lucht waren er nu ook hellingen om vanaf te glijden, liftjes met een bepaalde route, vallende donutblokken, propellers en meer obstakels.

Vol geheimen

In de handleiding van het spel werd al het een en ander prijsgegeven, bijvoorbeeld hoe sommige kostuums van Mario werken. Vuur-Mario, Wasbeer-Mario en Kikvors-Mario waren op zich al speciaal, maar wat te denken van Tanooki-Mario? Je verandert in een volledige wasbeer (eigenlijk een tanuki, een wezen uit de Japanse folklore), die in een standbeeld kan transformeren! Het nóg zeldzamere Hammer Bros-pak staat zelfs niet eens in de handleiding! Verrassing! Zo zijn er veel meer items, waarvan je een hele vracht met je kon meedragen. Super Mario Bros. 3 was ook zo’n beetje het eerste spel met korte minigames. Je kon bijvoorbeeld levens winnen door snel scrollende plaatjes zo stil te zetten, dat ze samen één geheel vormden. In Toad-huizen kon je (meestal) drie kisten vinden, waarvan je er steeds één mocht openen voor een item.

Extra levens en items kwamen goed van pas, want met Super Mario Bros. 3 was je wel even bezig. Zeker als je ieder level wilde uitspelen. Zo had Super Mario Bros. ‘slechts’ 32 levels, maar bevat Super Mario Bros. 3 er wel 90! Naarmate je verder kwam konden ze ook best pittig worden. Het enige nadeel? Je kon het spel niet saven op de NES: je begon altijd in wereld 1-1. Had je niet zoveel tijd en waren de geheime toverfluiten je niet bekend, dan kon je het spel niet uitspelen: het hele spel doorlopen koste je uren zonder warp zones.

Gelukkig schreven gamebladen met regelmaat over dit soort geheimen. Ook hoe je toegang kon krijgen tot geheime paden met de hamer, witte luchtschepen vol munten of het memoryspel. Eerlijk gezegd: ik heb lang niet eens geweten dat er ook witte Toad-huizen bestaan. Toch knap, hoe zo’n oude game jaren later nog steeds geheimen in zich had. Het was natuurlijk de bedoeling om verwondering te veroorzaken, zeker als de speler volledig werd verrast door wat er ineens in beeld gebeurde. Vaak wist je dan zelf niet eens hoe dat kwam. Toeval? Welnee!

Vreemde figuren

De wereld in Super Mario Bros. 3 werd bevolkt door behoorlijk wat vage wezens. Vijanden zoals Boo, Chain-Chomp, Spike, Thwomp en Dry Bones werden hier geïntroduceerd. Er waren verschillende varianten op de beruchte Hammer Bros, die ook op de landkaart rondstruinden. Forten werden bewaakt door Boom Boom, terwijl je vanaf kastelen de luchtschepen van de Koopalings kon betreden. Veel van deze vijanden keerden terug in latere games. Sommige zijn intussen niet meer weg te denken uit Mario’s universum.

Door de grotere variatie aan soorten gebieden en wereldthema’s, voelde de wereld grootser en zelfs spannender aan dan voorheen. Super Mario Bros. 3 was een duidelijke overtreffende trap ten opzichte van zijn voorgangers, in vrijwel ieder opzicht. Wat mij betreft zelfs een grotere vooruitgang dan het eveneens favoriete Super Mario World, dat in Europa een jaar later verscheen. Daarin werden veel invloeden van Super Mario Bros. 3 opnieuw gebruikt. Eveneens een geweldige game en het is moeilijk kiezen, maar bij mij wint Super Mario Bros. 3 het nét. Misschien komt het door de sfeer of is het totale nostalgie. Super Mario World bracht ook genoeg vernieuwingen, maar polijstte vooral wat Super Mario Bros. 3 eerder had gedaan. Op die manier had Super Mario Bros. 3 invloed op vele latere Mario-games, vooral de 2D platformers, waarvoor het vaak als voorbeeld diende. 

Game Over! En nu?

Het duurde overigens nog jaren voordat ik Super Mario Bros. 3 zelf kocht, al had ik het spel intussen al helemaal grijs gespeeld. Nog vaak geleend, totdat ik hem zelf aanschafte, waaronder op de NES, Wii, Wii U, als onderdeel van de NES Classic Mini en Super Mario All Stars op de Super Nintendo. Super Mario Bros. 3 blijft een van mijn favoriete games aller tijden. Mogelijk zelfs mijn absolute nummer één! De hoeveelheid plezier die ik door de jaren heen aan dat spel heb beleefd, is nog niet door andere games geëvenaard. Hoewel ik hem nu uiteraard niet meer zo vaak speel als toen, gebeurt het jaarlijks nog steeds regelmatig. Intussen is het wat minder vernieuwend of verrassend dan vroeger, maar ik blijf dit spel spelen! Liefst ieder level totdat Bowser weer verslagen is! Door al dit schrijven heb ik overigens meteen weer zin gekregen om Super Mario Bros. 3 op te starten. Dertig jaar? Voor altijd een meesterwerk! Ik weet wat ik vanavond ga doen!

Meer nostalgie: Super Mario World: na dertig jaar nog altijd een tijdloos meesterwerk